محمد بن زكريا الرازي
64
كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )
همچنين اگر ديدى بر بدن بيمار جوشى پيدا شده و روى پوست بدن دانههائى زده و در خود يك نوع سبكى ديده و متوجه شدى كه نبض و نفس بيمار هم سبك گرديده است ، مىتوانى دارو استعمال نمائى . و اگر ديدى اين دانهها بكندى و اشكال بيرون مىزنند ، در اين موقع از مواد خاموشكننده اجتناب كن ، زيرا با اين عمل بطبيعت كمك نمودهاى و مانع شدهاى كه فضولات به پوست متوجه شوند . و اگر چيزى از مواد خاموشكننده دادى و ديدى پس از آن براى بيمار اضطراب و اندوهى عارض شد ، كه قبلا وجود نداشت بدان كه خطا كردى و اگر خفقان پيدا شد ، بايد بدانى كه مرتكب خطاى بزرگى شدهاى و فورى بايد در سبك نمودن بدن اقدام نمائى و گاهبگاه چيز گرم به بيمار بخوران ، تا آنچه كه پيش آمده بر طرف شود و گاهبگاه آب گرم تنها با آب گرمى كه تخم رازيانه « 1 » و كرفس در آن پخته شده باشد ، همچنين از چيزهائى كه سبب تسهيل بيرون ريختن آبله شود و موادى كه بعدا خواهيم گفت و حرارت و شعلهورى را فرونشاند و بيمار آن را تحمل و از كندى بروز دانههاى آبله جلوگيرى نمايد به بيمار بده . اكنون نسخه داروئى كه بطور ملايم به بيمار لينت مىدهد و حرارت او را تهييج نمىكند و در بيرون زدن آبله تسهيل نمايد بيان مىداريم : انجير زرد 30 عدد ، مويز « 2 » دمگرفته بيست درهم ، سه رطل آب بر آن بريزند و آن را ملايم بجوشانند ، تا انجيرها وارفته و له شوند ، نيم رطل از آن در سه مرتبه به مريض بخورانند و مريض را در پارچهاى بپوشانند و از ضمادى كه قبلا گفتيم به بدن او بمالند . نسخه ديگر كه از اولى قويتر است :
--> ( 1 ) - Fenouil - رازيانه رومى - Anis ( 2 ) - Gros raisins sec - Raisin de caisse